WOŁOMIN - to miasto w woj. mazowieckim, siedziba powiatu wołomińskiego i gminy miejsko-wiejskiej Wołomin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego. Według danych z 30 czerwca 2005, miasto miało 36 568 mieszkańców. Wołomin należy do aglomeracji warszawskiej, a położony jest 20 km od centrum Warszawy na linii kolejowej do Białegostoku (dwie stacje w Wołominie).Miejscowoœć letniskowa Pierwsze wzmianki dotyczšce Wołomina pochodzš z XV wieku. W latach 1428-1501 miejscowoœć była znana jako Zacięciwa. Nazwa Wołomin wywodzi się od XVI-wiecznego właœciciela, Jana de Volumne (pol. Wołumiński). Po wybudowaniu w roku 1862 linii kolejowej (pierwszy przystanek od Dworca Petersburskiego umieszczono w Wołominie) stał się on miejscowoœciš letniskowš dla Warszawy. W 1902 roku powstała kapliczka, a w niedługim czasie zaczęła się budowa koœcioła. Na poczštku XX wieku rozwinęło się tu osadnictwo typu miejskiego, któremu sprzyjało powstanie w czerwcu 1905 roku huty szkła. Miasto Wołomin otrzymał prawa miejskie 4 lutego 1919 r., na mocy dekretu Naczelnika RP Marszałka Józefa Piłsudskiego. W roku 1920 w okolicach Radzymina i Wołomina doszło do kluczowych walk bitwy warszawskiej, znanej jako "Cud nad Wisłš". Po I wojnie œwiatowej zakończono budowę koœcioła w stylu neogotyckim, a w 1924 roku erygowano parafię pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej. W okresie międzywojennym znacznš częœć ludnoœci (ponad 3 tys. na 17 tys. mieszkańców w 1939 r.) Wołomina stanowili Żydzi, mieszkała tu również liczna grupa Rosjan, która uciekła przed rewolucjš bolszewickš. Na pograniczu Wołomina i Kobyłki znany geograf Wacław Nałkowski wybudował dom, który póŸniej jego córka Zofia Nałkowska opisała w 1925 roku w ksišżce "Dom nad łškami". Obecnie w "Domu nad łškami" mieœci się muzeum Zofii Nałkowskiej i odbywajš się liczne imprezy kulturalne. Holokaust i bitwa pancerna Podczas drugiej wojny œwiatowej wołomińscy Żydzi zostali umieszczeni w getcie zlokalizowanym pomiędzy Wołominem i Kobyłkš, a następnie poprzez getto warszawskie wywiezieni do Treblinki i tam zagazowani. Pod koniec lipca 1944 roku doszło pod Wołominem do największej na ziemiach polskich bitwy wojsk pancernych, w których brały udział jednostki III Korpusu Pancernego 2. Armii Pancernej Gwardii oraz kilku dywizji pancernych wojsk hitlerowskich, a mianowicie: pancerno-spadochronowej "Herman Goering", 5. Dywizji Pancernej SS "Wiking", 3. Dywizji Pancernej SS "Totenkopf" oraz 4 i 19 Dywizji Pancernej. Walki rozgrywajšce się na przedpolach Warszawy były ostatnim impulsem do podjęcia decyzji o rozpoczęciu powstania warszawskiego. Bitwa, która zakończyła się klęskš wojsk radzieckich, przyniosła również bolesne straty dla mieszkańców Wołomina. Zginęło w niej trzynastu żołnierzy z wołomińskiej jednostki Armii Krajowej. Okres powojenny 1 paŸdziernika 1944 powstało liceum ogólnokształcšce, które nosi dziœ imię Wacława Nałkowskiego. Po wojnie, w roku 1952, Wołomin stał się miastem powiatowym (przeniesiono starostwo z Radzymina), co znacznie przyspieszyło jego dalszy rozwój. Powstały zakłady stolarki budowlanej oraz Przedsiębiorstwo Poszukiwań Nafty i Gazu, a miasto stało się "sypialniš Warszawy" - znaczna częœć mieszkańców zaczęła pracować w stolicy. W latach 70. i 80. powstały liczne osiedla bloków z wielkiej płyty, m.in. Polna, Kobyłkowska, Lipińska oraz Hibnera (ob.Niepodległoœci), które przyczyniły się do wzrostu liczby ludnoœci miasta. Pod koniec XX wieku Wołomińska huta szkła ogłosiła upadłoœć,ale dzięki opanowanej technologii produkcji szkła żarodpornego udało się utrzymać częœć produkcji i zatrudnienia w nowej firmie. Obecnie wołomińska huta przynosi zyski i planowana jest budowa nowego zakładu o kilkakrotnie większej mocy produkcyjnej. Częœć terenów huty położonych w centrum miasta została sprzedana prywatnemu inwestorowi, a w 2005 roku powstał tu supermarket. .